بیماری‏های ناخن به دو دسته کلی تقسیم ‏بندی می‏‌شوند:
1- بیماری‏ هایی هستند که باعث تغییر در شکل ناخن می‏‌شوند
2- بیماری‏هایی هستند که تغییر رنگ ناخن‏ ها را به همراه دارند.
هر کدام از این دو دسته، علل و عوامل مختلفی دارند. اما از مهمترین و شایعترین مشکلات ناخن می‌توان به ایجاد شیارهای طولی و عرضی در ناخن، شکنندگی، گوشه کردن، گود شدن، ضخیم شدن ناخن اشاره کرد.

در این مقاله به بیماریهای دسته اول پرداخته می شود:

شیارهای طولی در ناخن
در این بیماری خطوطی شبیه شیار در طول ناخن ایجاد می‌‏شود. این خطوط در بسیاری موارد طبیعی است ولی اگر این خطوط عمیق یا برجسته شوند و در تمام ناخن‏ها وجود داشته باشند در آن صورت نشان دهنده بیماری‏ های جدی تری خواهند بود و باید حتماً برای درمان به پزشک مراجعه کنید تا از تخریب و تغییر شکل ناخن ‏هایش پیشگیری کند.
شیارهای عرضی در ناخن
این شیارها به صورت عرضی روی ناخن‏ ها ایجاد می‏شوند و در اغلب موارد به خاطر ضربه است و دلیل دیگر آن این است که عاملی باعث توقف یا کم شدن فعالیت سلول‏ های زایای ناخن شده است. بیماری‏ های تب‏ دار شدید و مصرف برخی داروها از جمله داروهای شیمی ‏درمانی می‏تواند باعث بروز شیار عرضی روی ناخن‏ها شود. بنابراین وجود این علامت هشداری است برای اینکه حتما به پزشک مراجعه کنید تا علت واقعی آن مورد بررسی قرار بگیرد. شیارهای عرضی معمولا با رشد ناخن برطرف می‏‌شوند.
ناخن‏ های شکننده
شکنندگی ناخن با خشکی پوست در ارتباط است و اغلب خانم ها به دلیل استفاده بیش از حد با آب و مواد شوینده بدون استفاده از دستکش، استفاده زیاد از مواد آرایشی به خصوص انواع لاک‏ها یا پاک‏ کننده ‏ها دچار این مشکل می شوند.
برخلاف باور عمومی مردم، کمبود مواد مغذی در بدن باعث ایجاد مشکل یا شکنندگی در ناخن‏ ها نمی‏‌شود. آنچه به ناخن‏ ها آسیب می‏ رساند بیشتر عوامل محیطی است. استفاده از دستکش هنگام کار کردن و کرم‏ های مرطوب‏ کننده در بهبود این مشکل موثر خواهند بود.
جدا شدن ناخن از بستر
اگر تعداد ناخن‏ های درگیر این بیماری بیش از ۲ تا ۳ مورد باشد، بیماری‏ جدی و مهمی مطرح خواهد بود که حتماً لازم است برای درمان آنها به پزشک مراجعه کرد. اما بیشتر مواقع فقط یکی از ناخن‏ ها و آن هم معمولاً ناخن‏ های بزرگ در شست پا به دلیل وجود عوامل محیطی از جمله فشار زیاد کفش دچار این عارضه می‏‌شوند. بلند کردن زیاد ناخن‏ ها و یا پدیکور و مانیکور مکرر هم آنها را مستعد ضربه‏ های مختلف و حتی جدا شدن ناخن از بستر خود می‌‏کند.
برخی اوقات جدا شدن ناخن از بستر خود با تغییر رنگ زرد، سفید یا سبز هم همراه است. در این شرایط باید عوامل مختلف عفونی را نیز در بیمار بررسی کرد.
گود شدن ناخن‏ ها
حفره‏ ها معمولاً به دو صورت دیده می‏‌شوند. گاهی بسیار سطحی، منظم و یک شکل هستند و به علت اگزماهای سطحی است که با درمان های موضعی به مرور زمان درمان خواهد شد و برخی بیماری‏ های خودایمنی که روی پوست تظاهر پیدا می‌‏کنند ایجاد می‏‌شوند. این بیماری یک حالت التهابی پوست است که به صورت لکه های سرخ فلس مانند بر روی پوست ظاهر میشود و سلولهای پوست ناخن را نیز درگیر میکند.
از بین رفتن ماهک ناخن
ماهک ناخن منطقه‏ای هلالی شکل در ریشه ناخن است که معمولا از زیر صفحه ناخن دیده می‏‌شود. این منطقه محل تجمع سلول های زایای ناخن است. گاهی اوقات با آسیب‏ هایی که هنگام تمیز کردن ناخن و اقدامات زیبایی رخ می‏ دهد به ماهک ناخن و سلول‏های زایا آسیب وارد می‏شود.
فرو رفتن ناخن در گوشت اطراف خود
ناخن فرو رفته در گوشت یا ناخنک حالت شایعی است که در بسیاری از افراد دیده می‏‌شود و گاهی به دلیل کوتاه کردن نامناسب ناخن‏ ها،دیده می‌‏شود. مهمترین راه حل برای پیشگیری از فرو رفتن ناخن در گوشت این است که سعی کنید ناخن‏ها را از ته و هلالی نگیرید. بلکه بهتر است ناخن‏ها کمی بلند باقی بمانند و زاویه داشته باشند.
ضخیم شدن صفحه ناخن
ضخیم شدن ناخن می‏تواند ناشی از چند عامل مختلف باشد. یکی از این عوامل جمع شدن پوسته ‏هایی زیر ناخن است که معمولا به دلیل اضافه شدن عفونت ‏های قارچی در ناخن ایجاد می‏‌شود.
افرادی که پوست خشکی دارند ممکن است حین ابتلا به اگزمای پوست، ناخن‏ هایشان هم درگیر شود و همین امر باعث افزایش پوسته‏ های زیر ناخن و ضخیم شدن ناخن‏ ها شود. عامل دیگری که باعث بروز این مشکل می‏‌شود ضربه‏ ها هستند.
پوسته شدن اطراف ناخن
پوسته شدن یا ریش ریش شدن پوست اطراف ناخن معمولاً به دلیل خشکی هوا و عمدتاً در فصول سرد سال ایجاد می‌‏شود. متاسفانه بسیاری از افراد با دستکاری و کندن پوسته‏ ها باعث تشدید مشکل و حتی باعث ایجاد عفونت‏ های ثانویه در آنها می‌‏شوند. پوشیدن دستکش تا حد زیادی در پیشگیری و درمان پوسته ‏ها موثر است.
عفونت ‏های اطراف ناخن
عفونت‏ ها در اطراف ناخن معمولا به دو دسته حاد و مزمن تقسیم‏ بندی می‏‌شوند. معمولا سه دسته عوامل میکروبی شامل قارچ‏ ها، باکتری‏ ها و ویروس ‏ها در عفونت اطراف ناخن نقش دارند. بیماری قارچی اطراف ناخن معمولا در کسانی ایجاد می‏‌شود که استعداد ابتلا به آن را داشته باشند.
این استعداد شامل عوامل محیطی و عوامل ارثی و مشکلات شخصی هر فرد است. مثلا افرادی که در محیط ‏های مرطوب کار می‏کنند یا در طول روز زیاد با آب و رطوبت در تماس هستند، کسانی که ساعت‏ های طولانی کفش به پا دارند و پایشان زیاد عرق می‏کند، افرادی که در هفته چند بار استخر می‏روند، بیماران مبتلا به دیابت و بیمارانی که قندهای کنترل ‏نشده دارند، افراد چاق و با اضافه وزن بالا بیشتر دچار این مشکل می‏شوند بخصوص اگر بهداشت و شست ‏وشوی مناسب پوستشان را هم انجام ندهند. مانند آشپزها، آرایشگران، دندانپزشکان، ورزشکاران و …
عفونت‏های قارچی می‏‌تواند باعث بدشکلی و تغییر رنگ ناخن ‏ها شود. زیر ناخن معمولاً پوسته ‏های ضخیمی ایجاد می‏شود و همه این موارد باعث بدشکلی‏ های پیش‏رونده در آینده می‏شود. از آنجا که عفونت‏ های قارچی واگیردار هستند امکان سرایت عفونت از یک ناخن به سایر ناخن‏ ها یا انتقال عفونت از فردی به فرد دیگر وجود دارد.